روی پنجه راه رفتن کودک: راه‌های خانگی اطمینان از سلامت

کودکان برای یادگیری معمولاً الگوهای مختلفِ راه رفتن از جمله راه رفتن روی نوک پا را تجربه می‌کنند. این نوع راه رفتن کودکان اغلب در مراحل ابتدایی رشد تا پیش از دوسالگی کاملا طبیعی است. بخش‌های مختلف این مقاله کمک می‌کنند خیالتان از بابت سلامت کودکی که روی  پنجه راه می‌رود راحت شود یا در صورت نیاز پیگیری‌های لازم وقتی هنوز دیر نشده انجام شود. آزمون‌هایی که از منابع علمی برگرفته شده کمک می‌کنند به تشخیصی فوری و خانگی تا پیش از مراجعه به متخصص رسید.

برای مثال فهمیدن نشانه‌های کودک اوتیستیک یا دچار نقص توجه کمک می‌کند بدانیم این‌گونه راه رفتن کودک لزوما نشانۀ اوتیستیک بودن یا بیش فعال بودنش نیست. معمولا تمایز واضحی بین ناشی از بازیگوشی بودن این رفتار در کودک با ناشی از اختلالی جدی بودن آن وجود دارد. به علاوه روشن می‌شود در درصد بالایی از موارد این موضوع خود به خود برطرف می شود. در مواردی جز این که نیاز به بررسی متخصص دارد؛ معلوم می‌شود چه متخصصانی به این موضوع مرتبطند و به کجا باید مراجعه کرد؟

پژوهشی تاره نشان می‌دهد حتی پس از یادگیری راه رفتن هم حداقل از هر دویست نفر فرد سالم یک نفر ممکن است تا سال‌ها بعد روی پنجۀ پا راه برود.

راه رفتن کودک روی پنجۀ پا تا چه سنی عادیست؟

کودکان نوپا معمولاً به طور موقت روی نوک پا راه می‌روند و راه رفتن روی پنجۀ پا تا سن دوسالگی در اغلب موارد طبیعی است. اکثر کودکان تا سن ۳ سالگی این عادت را ترک می‌کنند. اگر رشد جسمانی و مهارتی کودکی که روی پنجۀ پا راه می‌رود، یعنی حرکات بدنی، بینایی و شنوایی، گفتار و تعامل اجتماعی او در محدودۀ نرمال است؛ در بسیاری از موارد جای نگرانی نیست. حتی نتایج یکی از مطالعات تازه نشان می‌دهد ۷۹ درصد کودکانی که تا ده سالگی روی نوک پا راه می‌رفتند؛ بدون مداخله خود به خود به راه رفتن عادی روی آوردند. با وجود این، در مورد ۲۱ درصد باقی‌مانده نمی‌توان سهل‌انگار بود.

اگر کودکی پس از سه سالگی به راه رفتن روی پنجۀ پا ادامه بدهد؛ حتما نیازمند بررسی بیشتر است. به ویژه اگر کودک قادر نیست پاشنۀ پایش را روی زمین بگذارد. به علاوه بین کودکی که از ابتدا روی نوک پنجه راه می‌رفته با کودکی که ناگهان شروع به این‌گونه راه رفتن کرده تفاوت وجود دارد. حدود ۷ تا ۲۴ درصد کودکان بالای سه سال بدون علت مشخص و بدون خطرِ بیماری جدی از ابتدا روی پنجۀ پا راه می‌روند که به آن راه رفتن روی پنجۀ پای ایدیوپاتیک می‌گویند. اما شروع ناگهانی این رفتار در صورتی که به تقلید از هم‌سالان، بازیگوشی یا در اثر یادگیری رقص و ژیمناستیک نیست، نیازمند بررسی متخصص است. به علاوه اگر کودک در دویدن، پریدن، از پله بالا رفتن یا حرکتی که نیازمند انعطاف قوزک پاست به سبب درد یا ناراحتی مشکل دارد؛ یا صرفا با یکی از پاها روی پنجه راه می‌رود، باید توسط متخصص برای احتمال کوتاهی تاندون آشیل پا یا دیگر موارد بررسی شود؛ به خصوص اگر از درد پاشنه پا یا ناراحتی حین فعالیت‌های فیزیکی شکایت می‌کند.

گرچه راه رفتن روی پنجۀ پا در کودکان در بسیاری موارد علت غیرطبیعی ندارد؛ گاه می‌تواند در اثر اختلالاتی جدی باشد. در بسیاری موارد برای فهم این موضوع نیاز به بررسی متخصص هست؛ اما راه‌هایی برای تشخیص اولیه و فوری وجود دارد.

جدول زیر سطح نیاز به متخصص را با توجه به سن کودکی که روی پنجه راه می‌رود نشان می‌دهد. آزمونی که در ادامۀ آن آمده نیز به تشخیص خانگی سلامت کودک کمک می‌کند.

جدول ۱. نیاز به مراجعه به متخصص بر اساس سنِ روی پنجه راه رفتن کودک

آزمون خانگی: چطور تشخیص دهم کودکم سالم است؟

این راهنمای تشخیصی به زبان ساده به والدین کمک می‌کند تا با پاسخ به چند سؤال، علت احتمالی راه رفتن روی پنجة کودک را بفهمند و اقدامات لازم را شناسایی کنند. (پرسش و پاسخ های بله خیر طی مسیر هدایت کننده .

آیا نگران اختلالات دیگری باشم؟

روی پنجه راه رفتن در برخی کودکان ممکن است نشانه‌ای از اختلالی جدی باشد.

تشخیص دقیق در کلینیک تخصصی پای کودک دیاکو

اگر کودکتان پس از دو سالگی هم‌چنان روی نوک پا راه می‌رود؛ متخصصان کلینیک تخصصی پای کودک دیاکو می‌توانند بررسی‌های دقیق‌تری انجام دهند و در صورت نیاز، درمان‌هایی مانند فیزیوتراپی یا استفاده از کفش‌های طبی یا بریس‌ها را پیشنهاد کنند. دیاکو کلینیک تخصصی پای کودک است. خدمات تخصصی ارتوپدی فنی کودکان را در ایران عرضه می‌کند و به بهبود و اصلاح مشکلات پا و ستون فقرات کودکان با «روش‌های غیر جراحی» می‌پردازد. «کفش ها و کفی های طبی» از جمله محصولات کلینیک است.

اگر پزشک اطفال یا متخصص ارتوپدی مشکوک باشند که ممکن است مشکلات عصبی مانند فلج مغزی یا اختلالاتی دیگر وجود داشته باشد، ممکن است شما را به متخصص اعصاب(نورولوژیست) ارجاع دهند. این متخصص می‌تواند ارزیابی‌های بیشتری انجام دهد و علت دقیق این طرز راه رفتن را مشخص کند.

 در مواردی که رشد کودک دچار موانع بیشتری شده، ممکن است نیاز به مراجعه به متخصص رشد و متابولیسم باشد. این متخصصان می‌توانند ارزیابی‌های جامع‌تری انجام دهند تا هرگونه اختلال رشدی را شناسایی کنند.